De Zon is niet alleen onze bron van de energie, maar is ook de meest dichtstbijzijnde ster. Onderzoek aan onze Zon leert astronomen dus veel over de manier waarop sterren werken. Waar komt die schijnbaar oneindige energie vandaan? En wat zijn de gevolgen van de activiteit van de Zon op onze Aarde? Ga mee op ontdekkingstocht naar de Zon met Jaap van ’t Leven. Ook blikt hij alvast vooruit op de ‘Europese’ zonsverduistering van 12 augustus 2026.

Hoe hangen de allerkleinste bouwstenen van materie samen met de structuur en evolutie van het hele universum? In deze lezing laat Melissa van Beekveld zien hoe onderzoek met de Large Hadron Collider niet alleen fundamentele vragen beantwoordt over quarks, leptonen en het Higgsdeeltje, maar ook raakt aan kosmologische thema’s zoals donkere materie en de geschiedenis van ons heelal.  

De schitterende beelden van de Hubble- en de James Webb-telescoop zijn regelmatig te vinden in de media. Maar er zijn meer ruimtetelescopen die astronomen ongekende inzichten geven over het heelal. Wie kent Euclid, SphereX en de Nancy Grace Roman-telescoop? Jaap van ’t Leven geeft een overzicht van ruimtetelescopen in verleden, heden en toekomst.

De planeet Venus schittert ’s avonds helder aan de avondhemel. Honderd jaar geleden stelde men zich deze planeet voor als een aards paradijs. Maar inmiddels heeft onderzoek met o.a. ruimtesondes aangetoond dat Venus een helse planeet is met extreme temperaturen, een uiterst giftige atmosfeer en bedekt onder een permanent wolkendek. Astrid Eeuwes neemt het publiek mee naar dit bijzondere zusje van onze Aarde.

Speciale openstelling rond het thema ‘Zon’. Bij helder weer kan met de speciale zonnetelescoop van de sterrenwacht ‘live’ naar de Zon worden gekeken. De sterrenwacht is geopend van 11 tot 15 uur. Om 11.30 uur en 13.30 uur wordt een multimedia-presentatie gegeven over de fascinerende wereld van de Zon, onze eigen ster. Voor de jeugd: proefjes waarin licht en Zon centraal staan. De Zonnekijkdag is geschikt voor kinderen.

Op 12 april 1961 werd geschiedenis geschreven toen de Rus Yuri Gagarin de eerste mens in de ruimte werd. Alex Scholten neemt het publiek mee naar de fascinerende eerste jaren van de bemande ruimtevaart. Een tijd waarin ruimtevaarders als moderne helden talrijke uitdagingen en nieuwe risico’s durfden aan te gaan.

Zittend in de tuin, of voor de tent, zal men omhoogkijkend op een heldere zomeravond zich misschien afvragen: welke ster is dat? Wat is er te zien aan de zomerhemel en hoe herkennen we sterrenbeelden en planeten? Met behulp van een aantal tips maakt Alex Scholten het publiek wegwijs aan de zomerhemel. Deze presentatie is ook geschikt voor kinderen.

Een presentatie speciaal voor de jeugd waarin een reis wordt gemaakt door het fascinerende heelal. Maurice van Wijk laat ook de jonge bezoekers  met schitterende beelden kennismaken met de Zon, de planeten en de sterren. Bij helder weer kan met de telescopen van de sterrenwacht naar de zomerhemel, de Maan en de planeet Venus worden gekeken.

Sterrenkunde is een ingewikkelde wetenschap. Toch zijn er veel basisprincipes die opvallend eenvoudig te begrijpen zijn. Alex Scholten neemt het publiek en vooral de kinderen mee op reis door het heelal. Hij zal op basis van simpele voorbeelden en mooie afbeeldingen uitleggen hoe het universum werkt. Deze presentatie is in de vakantieperiode en met name bedoeld voor kinderen en volwassenen voor wie de sterrenkunde nog nieuw is.

Op woensdag 12 augustus vindt een zonsverduistering plaats. Vanuit Nederland gaat kort voor zonsondergang bijna 90% van de zonneschijf schuil achter de Maan. Waarnemers in IJsland, de Atlantische Oceaan en het noorden van Spanje kunnen een korte totale zonsverduistering zien. Jaap van ’t Leven legt in deze presentatie uit hoe een zonsverduistering ontstaat, wat men woensdagavond kan verwachten en hoe dit veilig kan worden waargenomen en gefotografeerd.

Op woensdagavond 12 augustus is bij onbewolkt weer ’s avonds vóór zonsondergang een gedeeltelijke zonsverduistering zichtbaar. Met behulp van eclipsbrilletjes of speciale zonnekijkers is zichtbaar hoe vanaf 19.17 uur de donkere maanschijf voor de Zon schuift. Kort na 20.00 uur wordt het maximum bereikt als bijna 90% van de zonneschijf bedekt is.

Dit gebeurt laag boven de westelijke horizon. Vanwege het benodigde uitzicht zal er waargenomen worden vanaf een nog nader aan te geven locatie bij de recreatieplas Bussloo. Kijk op deze website voor informatie over de locatie en parkeergelegenheid.

Met het blote oog zien we maar een fractie van het oneindige universum om ons heen. Dat maakt het lastig om ons ertoe te verhouden, maar maakt je ook des te nieuwsgieriger. Gelukkig onthullen telescopen een wereld die voor ons normaal verborgen blijft. Maar wat zie je eigenlijk wanneer je door zo’n telescoop kijkt? En hoe hebben telescopen onze blik op het universum veranderd? Astrofotograaf Bronco Oostermeyer neemt het publiek mee op een reis door de kosmos; van ons zonnestelsel tot fenomenen op vele lichtjaren ver. Bij helder weer kan met de telescopen van de sterrenwacht naar de zomeravondhemel worden gekeken.

De Maan is voor velen niet alleen het meest opvallende hemellichaam aan de sterrenhemel, maar ook het mooiste om door een telescoop te bekijken. Wat vertellen de ‘zeeën’, kraters, walvlakten en andere fraaie kenmerken over de geschiedenis van de Maan? Hoe maak je een mooie foto van de Maan? En landen er binnenkort weer mensen op de Maan? Deze presentatie door Eelko Gielis is ook geschikt voor kinderen. Bij helder weer kan ’s avonds met de telescoop naar de Maan worden gekeken.

Maak met Astrid Eeuwes een fascinerende reis langs de planeten van ons zonnestelsel. Schitterende opnamen door ruimtesondes tonen vreemde werelden van de hete Mercurius tot aan de ijzige dwergplaneet Pluto.

Al vele jaren reist Donald Burghardt af naar het noorden van Finland om het spectaculaire poollicht (of noorderlicht) te kunnen waarnemen en fotograferen. In deze presentatie toont hij niet alleen enkele van zijn fraaie opnamen, maar legt hij ook uit hoe poollicht ontstaat. Waar komen de kleuren en verschillende vormen vandaan? En wat zijn de gunstigste momenten om het poollicht te kunnen waarnemen? En kan dat soms zelfs vanuit Nederland?

Inmiddels zijn er al meer dan 6.000 planeten bij andere sterren ontdekt. Hoe ontdekken we deze exoplaneten en wat weten we over de omstandigheden? Zijn sommige van deze planeten leefbaar? Maak met Maurice van Wijk kennis met lavawerelden, oceaan-planeten, hete gasreuzen, suikerspin-planeten en los ronddolende werelden.

In het najaar zijn op een heldere avond tientallen sterrenbeelden zichtbaar. Astrid Eeuwes legt uit hoe de sterrenbeelden hun namen hebben gekregen en wat er met een verrekijker of telescoop te zien is aan de herfsthemel. Bij helder weer kan met de telescopen van de sterrenwacht ‘live’ naar de Maan en de planeet Saturnus en de sterrenhemel worden gekeken.

Vrijwel continu lezen we in de (social-)media over nieuwe sterrenkundige ontdekkingen of actuele ontwikkelingen in de ruimtevaart. Vaak zijn die onderwerpen te klein voor een avondvullend programma. Alex Scholten heeft een verzameling gemaakt van diverse actuele ontwikkelingen uit het afgelopen half jaar en blikt vooruit naar de komende maanden.

“De eerste drie minuten – inzichten in het ontstaan van het heelal”

Het heelal is zo’n 14 miljard jaar geleden ontstaan uit wat we de oerknal noemen. De eerste paar minuten na deze oerknal zijn allesbepalend geweest voor de structuur van het heelal zoals we die nu kennen, en voor alles wat zich in dat heelal bevindt. In deze publiekslezing zal deeltjesfysicus Gerco Onderwater (Universiteit Maastricht) het publiek meenemen naar dit extreme begin van het universum.